Historie vanaf jaar 1000

vanuit de gemeente archieven, het dorp Allingawier

Allingwere, zo is voor zover ik kan nagaan de naam van de oude parochie zo om het jaar 1270 heen. Het was in ieder geval voor het jaar 1000 al een dorpje, want het is net als de meeste dorpjes van Wonseradeel een terpdorp. Het lag helemaal in het waterland en daarom heet het ook een "Vischrijcke plaats".  Dichtbij lagen de grote Workumer en Makkumermeer, maar er waren ook nog poelen in de omgeving van het dorp.  Voorheen was er een vaart tussen beide  grote meren en een overzet (pontje), daar men met een draai of met schotten overheen kon.  Later werd die vaart veel breder en kon men alleen met een bootje of met een praam naar de overkant. Het oude zet had de naam Jackle-set.

Het was een strategisch punt, een soort thermopylae. Volgens oude verhalen had de oude vetverkoper Jackle Feddes hier in het jaar 1450 een soorte van bolwerk. En gaf zijn naam Jackle aan het zet, dit gaf een naam aan een schare dat tegenwoordig zeer groot is.  Tjerk Tjerks woonde in het jaar 1811 bij het zet en toen hij een naam moest kiezen, nam hij zichzelf Van 't Zet.

Terug in Allingawier, Kerk en toren zijn niet oeroud.  beide zijn gebouwd in het jaar 1635 op de plek van een middeleeuws kerkje.   Had men het te groot gebouwd? In 1783 had men het gebouw vooreerst wat ingekort.  De klok, die in 1599 gegoten is en dus nog in de toren hing, is wel door de duitsers  gerooft, maar hij is ook weer in  1945 terug gekomen. Het kleine dorp had in die oude jaren een pastoor en een vikaris. Later nog maar een halve geestelijke: Toen de reformatie het had gewonnen, werden Allingawier en Exmorra gecombineerd. En de dominees hebben altijd in Exmorra gewoont.

Friesland en Allingawier in 1579

In 1888 gingen drie kerkeraadsleden van Allingawier met de doleantie en ook de kerkvoogden. In de Hervormde kerk van Allingawier werd de 6 augustus de eerste doleanterende dienst gehouden.  De gereformeerden hebben een poosje het Allingawierste kerkje gehuurd, maar later bouwen ze hun eigen kerkje, ook al zeer klein.  Jaren later stond het op de dominatie te verdwijnen, maar de gereformeerden uit Allingawier hebben het weer helemaal opgeknapt en er werd elke zondag weer één dienst gehouden en de andere dienst in Exmorra. En dat is net als bij de hervormden.

Allingawier in 1740 een tekening van P.I. Portier.

Allingawier heeft in de 18 de eeuw ook een school gehad. Men heeft het in die jaren over heelwat "schooldienaars", maar in het jaar 1796 werden de scholen van Exmorra en Allingawier gecombineerd.  Het dorp bestond van het land en dat is weiland en nog eens weiland. Met als achtergrond de opkomst van de veeteelt werd omstreeks 1850 een verzoek tot droogmaling ingediend.   In 1874 heeft de kroon uiteindelijk toestemming verleend voor drooglegging.  In 1879 betekende dit het einde voor het Workumer , Makkummer en Parregaastermeer. Na het droogleggen van de Workummer en Makkumermeer is de visserij helemaal op gehouden. De naam Meerweg is nog een aandenken aan de tijd voor 1878.  Hij loopt van het dorp Allingawier naar Idsegahuizem en ook langs Jackle-set naar Gaast.  Het dorp Allingawier had een groot grondgebied: er werden dan ook 22 stemmen uitgebracht.  In 1949 is er nogal wat grondgebied van af gegaan, zo als Bonjeburen, dat dicht tegen Idzegahuizem aan lag.  Ook Exmorra heeft land van Allingawier ingepalmt, maar Allingawier heeft een kleine uitbereiding aan zuidoost kant gekregen en Piaam moest er een veer voor laten.  Veel veranderingen heeft het dus niet gebracht. Buurtschapjes in de omgeving van Allingawier zijn Fjouwerhuizen en Jackle-set .

Volgens de kaarten in de atlas bij binnendijken en slaperdijken ligt een groot gedeelte van het land van Allingawier en ook het dorp zelf buiten de hemdijken, die Exmorra, Schraard en omgeving beschermen. In de winter zal er dan ook veel land onder water hebben gestaan. Het dorp heeft het lang zonder wegen moeten doen. Het verkeer ging met het schip of met de praam en het bootje. Later kan men gebruik maken van drie 'verharde' wegen en zo naar Idsegahuizem, Exmorra of Gaast-Ferwoude rijden of lopen, zonder natte voeten te krijgen.

Het tal inwoners gaat de laatste tijd achteruit. Allingawier had in het jaar 1840  125 inwoners, in 1950 was dat hoger, namelijk 187, maar 10 jaar later was dat tal gezakt tot 143!  Zo kon het vanzelf niet al te lang doorgaan.  Er word bezocht om de kleine gemeenschappen in de kleine dorpen bij elkaar te houden door een ge-stencilt kontakt krantje. Dat dit streven effect heeft doet blijken uit het feit dat sinds 11 januari 1969 "Kontakt" een geprint gemeenschappelijk orgaan voor alle inwoners fan Wonseradeel geworden is